Mały szczeniak nagle gryzie wszystko, a w jego pysku pojawiają się ostre, drobne zęby. Tak, psy mają mleczaki, które z czasem wypadają i ustępują miejsca uzębieniu stałemu. Wyjaśniam, ile jest zębów mlecznych, kiedy trwa ich wymiana, co podczas ząbkowania jest normalne i kiedy potrzebna jest kontrola u lekarza weterynarii.
Najważniejsze fakty o zębach mlecznych psa
- Szczenię ma 28 zębów mlecznych, a dorosły pies zwykle 42 zęby stałe.
- Pierwsze mleczaki wyrzynają się około 3.-5. tygodnia życia.
- Wymiana uzębienia najczęściej zaczyna się w wieku 4-5 miesięcy i kończy około 7. miesiąca.
- Połknięcie wypadającego zęba jest zazwyczaj niegroźne.
- Dwa zęby w tym samym miejscu, szczególnie kły, mogą oznaczać przetrwały mleczak.
Szczeniak ma własny zestaw zębów
Psy są, podobnie jak ludzie, zwierzętami difiodontycznymi. Oznacza to, że w ciągu życia mają dwa zestawy zębów: tymczasowe mleczaki oraz większe i mocniejsze zęby stałe. Mleczne uzębienie pomaga szczenięciu pobierać pokarm, poznawać otoczenie i przygotować szczęki do późniejszego rozwoju.
Prawidłowo rozwijający się szczeniak ma 28 zębów mlecznych. W każdej ćwiartce jamy ustnej znajdują się trzy siekacze, jeden kieł i trzy zęby przedtrzonowe. Zęby trzonowe nie mają mlecznych odpowiedników, dlatego dorosły pies ma ich więcej, łącznie zwykle 42 zęby stałe.
Pierwsze zęby zaczynają przebijać dziąsła mniej więcej między 3. a 5. tygodniem życia, a pełny zestaw mleczaków powinien być widoczny około 6. tygodnia. Różnice kilku tygodni mogą wynikać z rasy i indywidualnego tempa rozwoju, ale całkowity brak zębów u starszego szczeniaka warto omówić z weterynarzem.
Jak przebiega wymiana zębów u psa
Wymiana zębów zaczyna się zazwyczaj wtedy, gdy szczeniak ma około 4 miesięcy. Najpierw często wypadają siekacze, później wymieniają się kły oraz zęby przedtrzonowe. Zęby stałe naciskają na korzenie mleczaków, a te stopniowo się rozpuszczają i wypadają.
| Etap | Typowy wiek | Co można zauważyć |
|---|---|---|
| Pojawienie się mleczaków | 3.-5. tydzień | Ostre, drobne zęby i większą potrzebę gryzienia |
| Początek wymiany | 4.-5. miesiąc | Luźne siekacze, ślinienie, intensywne żucie |
| Wyrzynanie kłów i przedtrzonowców | 5.-7. miesiąc | Jednoczesną obecność zębów mlecznych i stałych, jeśli mleczak nie wypadł |
| Uzębienie stałe | Około 7. miesiąca | Większe, mniej igiełkowate zęby |
Nie każdy opiekun znajduje w domu wypadnięty ząb. Szczeniak często po prostu połyka mleczak podczas jedzenia, co zwykle nie powoduje żadnych problemów. Niewielka kropla krwi na zabawce również może się pojawić, ponieważ dziąsła są w tym okresie delikatne.
Największą zmianą w zachowaniu jest zwykle nasilone gryzienie. Nie traktuję go jako złośliwości, lecz jako sposób na zmniejszenie dyskomfortu w dziąsłach. Trzeba jednak od początku pokazywać psu, co wolno gryźć, bo pobłażanie przy rękach, kablach czy meblach szybko utrwala niepożądany nawyk.
Co podczas ząbkowania jest normalne, a co powinno niepokoić
Zdrowy szczeniak może mieć w tym czasie większe ślinienie, lekko zaczerwienione dziąsła i potrzebę żucia. Czasem przez dzień lub dwa je ostrożniej, zwłaszcza gdy wyrzynają się kły. Niepokojący jest jednak wyraźny ból, długotrwała odmowa jedzenia albo osowiałość.
- niewielkie plamki krwi na zabawce,
- lekko zaczerwienione dziąsła,
- większą potrzebę gryzienia,
- pojedyncze znalezione zęby,
- krótkotrwałą ostrożność przy jedzeniu.
Do lekarza weterynarii warto zgłosić się szybciej, gdy pojawia się silny nieprzyjemny zapach z pyska, obrzęk, ropa, nasilone krwawienie albo trudność w zamykaniu jamy ustnej. Tak samo postępuję, gdy szczeniak przestaje jeść, wyraźnie popiskuje przy gryzieniu lub ociera pysk łapą.
Niepokój może budzić także ząb, który wygląda na złamany. Mleczaki są cienkie i kruche, a ich uszkodzenie może boleć. Nie próbowałbym samodzielnie go wyciągać ani poruszać na siłę, ponieważ w dziąśle może znajdować się delikatny zawiązek zęba stałego.
Przetrwałe mleczaki to nie tylko problem wyglądu
Najłatwiej rozpoznać je po tym, że w jednym miejscu widać dwa zęby obok siebie. Najczęściej dotyczy to kłów, szczególnie u psów ras małych oraz ras krótkoczaszkowych, choć może zdarzyć się u każdego psa.
Przetrwały mleczak zajmuje miejsce, w którym powinien prawidłowo wyrosnąć ząb stały. Może więc wypchnąć go pod nieprawidłowym kątem, powodować uraz podniebienia lub dziąsła, a także tworzyć przestrzeń, w której gromadzą się resztki jedzenia. Z czasem rośnie ryzyko chorób przyzębia i wad zgryzu.
Jeśli stały kieł wyrżnął się obok mlecznego, nie czekałbym biernie, aż problem sam zniknie. Weterynarz oceni jamę ustną i w razie potrzeby zaplanuje ekstrakcję, czyli usunięcie mleczaka. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu, ponieważ trzeba bezpiecznie usunąć korzeń i nie uszkodzić rozwijającego się zęba stałego.
Nie każdy mleczak obecny dłużej musi oznaczać poważną chorobę, ale decyzję o pozostawieniu go powinien podjąć lekarz po badaniu. Samodzielne wyrywanie zęba jest złym pomysłem, nawet jeśli wydaje się luźny.
Jak dbać o zęby szczeniaka podczas wymiany
Opiekę nad jamą ustną można rozpocząć jeszcze przed wymianą zębów. Najlepiej przyzwyczajać psa do dotykania pyska, unoszenia wargi i krótkiego oglądania dziąseł. Taka rutyna sprawia, że późniejsza kontrola nie jest dla zwierzęcia nagłym i stresującym zabiegiem.
Bezpieczne gryzaki i zabawki
W okresie ząbkowania dobrze sprawdzają się gryzaki przeznaczone dla szczeniąt, wykonane z materiału, który ugina się pod naciskiem. Zbyt twarde kości, poroża, kamienie i bardzo twarde nylonowe przedmioty mogą łamać zęby albo ranić dziąsła. Zabawka powinna być większa niż pysk psa i regularnie sprawdzana pod kątem odgryzionych fragmentów.
Chłodny, ale nie zamrożony gryzak może przynieść ulgę podrażnionym dziąsłom. Unikałbym natomiast bardzo twardych przedmiotów oraz produktów, które rozpadają się na ostre kawałki. W tym przypadku miękkość i bezpieczeństwo są ważniejsze niż obietnica intensywnego czyszczenia zębów.
Przeczytaj również: Ile pies ma zębów - Poznaj fakty o uzębieniu i zasadach higieny
Nauka szczotkowania
Gdy szczeniak pozwala dotykać pyska, można zacząć od przecierania zębów palcem lub miękką nakładką, a później wprowadzić szczoteczkę i pastę dla psów. Ludzkie pasty do zębów nie są odpowiednie, ponieważ mogą zawierać składniki, których pies nie powinien połykać.
Na początku wystarczy kilkanaście sekund spokojnego kontaktu. Docelowo najlepiej szczotkować zęby codziennie, ale nawet regularność kilka razy w tygodniu będzie lepsza niż sporadyczne, nerwowe czyszczenie. Preparaty do wody, przysmaki dentystyczne i specjalne karmy mogą uzupełniać pielęgnację, lecz nie zastępują szczotkowania.
Drobna kontrola dziś może oszczędzić psu bólu później
Najprostszy plan jest krótki: raz w tygodniu obejrzeć pysk szczeniaka, obserwować przebieg wymiany zębów i codziennie zapewnić mu bezpieczne możliwości żucia. Szczególną uwagę zwracam na kły, bo właśnie tam najłatwiej przeoczyć dwa zęby wyrastające w jednym miejscu.
Jeśli do około 7. miesiąca życia mleczak nadal stoi obok zęba stałego, nie warto odkładać konsultacji. Wczesna ocena zwiększa szansę na prawidłowe ustawienie uzębienia i pomaga uniknąć bólu, przewlekłego stanu zapalnego oraz kosztowniejszego leczenia w przyszłości.
